Ekspozycje czasowe
Stanisław Horno-Popławski
Droga sztuki - sztuka drogi
Tytuł wystawy odnosi się zarówno do twórczości jak i elementów biografii Stanisława Horno-Popławskiego, odwołuje się do charyzmy rzeźbiarza oraz do tajemniczego, ponadczasowego oddziaływania jego dzieł na współczesnych odbiorców.
"Droga" w filozofii Dalekiego Wschodu oznacza "specjalizację", "technikę","sztukę" oraz "proces stawania się lepszym poprzez poświęcanie się osiągnięciu jakiegoś celu dzięki rozwojowi charakteru".
Stanisław Horno-Popławski urodził się 14 lipca 1902 r. w Kutaisi w jednym z najstarszych miast Kaukazu. Był wnukiem zesłanego tam powstańca styczniowego. Dzieciństwo spędzone w Gruzji uwrażliwiło przyszłego artystę na inspirujące właściwości sztuki archaicznych cywilizacji oraz formy Natury. Dyplom rzeźbiarza otrzymał w przedwojennej warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych - w pracowni prof. Tadeusza Breyera. Od 1931 podróżował po Europie Zachodniej (Francja, Włochy i in.). W latach 1932-39 prowadził zajęcia rzeźby na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. Jego realizacje monumentalne (np. pomnik Biskupa Bandurskiego w bazylice wileńskiej - Nagroda Prezydenta Miasta Warszawy w 1938) i kameralne ("Dziewczynka z pieskiem") cieszyły się dużym uznaniem. W czasie II wojny światowej przebywał w Oflagu II C Woldenberg, zorganizował tam znaną pracownię. Po wyzwoleniu osiadł w Białymstoku gdzie zrealizował szereg rzeźb, w tym słynna figurę Dobrego Pasterza przed kościołem św. Rocha. Od stycznia 1946 do września 1949 prowadził katedrę rzeźby na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Następnie przeniósł się wraz z rodziną do Trójmiasta, obejmując stanowisko profesora i dziekana Wydziału Rzeźby Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych. Jego prace z tamtego okresu do dzisiaj uznawane są za wybitne. Pod koniec lat 50-tych pod wpływem inspiracji archaiczną rzeźbą grecką i etruską, podjął poszukiwania formalne, wykorzystując ekspresję naturalnych kształtów "granitów polnych". Nowe rzeźby które zapewniły mu wysoką pozycję w historii sztuki XX wieku, (m.in. złoty medal na Biennale Sztuki Współczesnej we Florencji w 1969, nagrody I st. Ministra Kultury i Sztuki - 1962, 1965) prezentowano na wielu prestiżowych wystawach zagranicznych (np. Międzynarodowych Wystawach Rzeźby Współczesnej w Paryżu - 1956, 1961; XXXI Biennale Sztuki w Wenecji - 1962) W 1969 roku zrealizował w Kaliszu Pomnik Marii Konopnickiej. Po przejściu na emeryturę (1970) profesor poświęcił się niemal wyłącznie rzeźbie. Powstawały impresyjne kompozycje będące wyrazem tworzenia poza czasem i panującymi w sztuce współczesnej nurtami, które prezentowano na licznych wystawach indywidualnych (m.in. Bydgoszcz, Słupsk, Warszawa'77, Tbilisi'78, Sulmin'86, Sopot'88) i zbiorowych (Berlin'71, Bukareszt'72, Oslo, Essen'74, Paryż'85). W latach 1978-82 mieszkał w Bydgoszczy. Wraz z żoną Ingą Stanisławą Popławską odbył wiele podróży artystycznych m.in. na Kaukaz i do Izraela. Artysta tworzył do ostatniej chwili nie ulegając słabościom "jesieni życia". Otrzymał dwa doktoraty honoris causa: Wydziału Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu (1996) i Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku (1997) - uroczystość tą połączono z otwarciem w Muzeum Narodowym w Gdańsku kolejnej, już ostatniej za życia wystawy indywidualnej twórcy. Zmarł 6 lipca 1997 roku. Należał do najwybitniejszych osobowości sztuki XX wieku. Pozostawił nowatorskie w wyrazie rzeźby (przeważnie kamienne), które skupiają inspiracje dziełami starożytnych cywilizacji (m.in. Paleolitu, Egiptu, Mezopotamii, rzeźby celtyckiej), duchowość sztuki Dalekiego Wschodu, filozoficzne podejście do człowieka i malarską wrażliwość. Został w nich "zakodowany" niepokój ciągle poszukującego artysty...
Obcowanie z niejednorodną obfitością prac Stanisława Horno-Popławskiego wprowadza w stan wyciszenia, refleksji nad kruchością i przemijalnością świata. Zwłaszcza późne rzeźby odarte są z ponadczasowej "dumy" pulsując na granicy bytu i nicości, narodzin i obumierania, wzrostu i zaniku. Obiekty są niekiedy brutalnie doświadczone, "zranione" do same-go wnętrza. Sędziwy rzeźbiarz ma-wiał: "Nawróciłem się do Antyku, ale takiego jaki jawi się on nam dzisiaj, a nie z czasów Peryklesa". Najbardziej inspirujące stały się dla niego zdruzgotane, naznaczone piętnem wieków torsy bez głowy i kończyn, twarze bez oczu, fryzy wyrwane hakami, obite na statkach, ponownie wyniesione na muzealnych "ołtarzach". Sięgał po kamienie nadwątlone w swojej trwałości, naznaczał "metawrażliwością" swojej ręki. Charakter pisma tych rzeźb jest najbardziej przejmującym aspektem jego twórczości, wyróżnikiem wśród wielu zjawisk sztuki. Przez współczesnych został uznany za poetę rzeźby polskiej, który "kamienie nauczył śpiewać", przez historyków sztuki również za ostatniego wielkiego mistrza techniki taille-directe. Stworzył postacie o unikatowym, jemu tylko właściwym wyrazie twarzy, typ formy wzbogaconej o pierwiastek psychologiczny. Sam artysta powiedział: "Mam do czynienia ze sztuką która nie wymaga komentarzy i broni się sama, a czas (nie zawsze ale bardzo często) działa na korzyść rzeźby...
Dorota Grubba - kurator wystawy
Wystawa przygotowana została we współpracy z Państwową Galerią Sztuki w Sopocie.
Rzeźby prezentowane na wystawie pochodzą ze zbiorów:
Rodziny Stanisława Horno-Popławskiego, Muzeum Rzeźby Alfonsa Karnego w Białymstoku, Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy, Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku, Muzeum Narodowego w Gdańsku, Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego w Gdańsku, Muzeum Narodowego w Krakowie, Muzeum Sztuki w Łodzi, Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku, Muzeum Narodowego w Poznaniu, Państwowej Galerii Sztuki w Sopocie, Muzeum Narodowego w Szczecinie, Muzeum Okręgowego w Toruniu, Muzeum Łazienek Królewskich w Warszawie, Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie, Muzeum Narodowego w Warszawie (Muzeum Rzeźby im. Xawerego Dunikowskiego w Królikarni).
Powrót do podstrony: Ekspozycje czasowe
