Ekspozycje czasowe

Dziedzictwo Dagome Iudex
Architektura romańska w Polsce X-XIII w.

Słynny dokument "Dagome Iudex" wystawiony w roku 992 przez Mieszka I dla Stolicy Apostolskiej w Rzymie, w którym po raz pierwszy wymieniony został obszar panowania Pierwszej Monarchii Piastowskiej, stał się pomysłem przygotowania materiału zdjęciowego do prezentowanej wystawy. Opisane w nim i wymienione z nazwy "Civitas Schinesghe" - czyli wczesnopiastowskie Państwo Gnieźnieńskie - obejmowało bowiem pod koniec X wieku dzisiejszą Wielkopolskę, Kujawy, Mazowsze, Ziemię Łeczycko-Sieradzką, Ziemię Lubuską i Góry Świętokrzyskie.

Ekspozycja prezentuje najwartościowsze zabytki romańskie ocalałe na tym terenie od czasów piastowskich i jest pierwszą tego rodzaju polską wystawą przedstawiającą szczegółowo bogactwo naszej najstarszej, narodowej architektury sakralnej. Obok bowiem zdjęć pejzażowych, ukazujących piękno polskiej romańszczyzny w jej naturalnym otoczeniu, można tu bowiem odnaleźć, niedostrzegane często przez odwiedzających, detale architektoniczne lub zupełnie nieznane, archeologiczne fragmenty preromańskich budowli i piastowskich grodzisk, gdzie przed ponad tysiącem lat narodziła się państwowość polska. Wystawa ta, oprócz swojej funkcji dokumentacyjnej, posiada również walor artystyczny ponieważ prezentowane na niej fotogramy ukazują polską architekturę romańską poprzez pryzmat pór roku, co stanowi o jej dodatkowej, estetycznej wartości. Tym bardziej, iż zdjęcia te wykonali na przestrzeni ostatnich pięciu lat fotograficy-pasjonaci (Bożena Martela i Grzegorz Bednarek), będący jedynie z potrzeby ducha miłośnikami polskiej historii i zabytków romańskich.

Na szczególną uwagę na tej wystawie zasługują, nigdzie do tej pory w Polsce nie przedstawiane zdjęcia późnoromańskich obiektów z terenu Ziemi Lubuskiej - zarówno z jej polskiej, jak i dzisiejszej niemieckiej części, gdzie przetrwało do naszych czasów kilkanaście bardzo ciekawych XIII-wiecznych obiektów sakralnych. Jak warto tu bowiem przypomnieć w roku 1125, w czasach panowania Bolesława Krzywoustego założono w słowiańskim wówczas Lubuszu, biskupstwo pod wezwaniem św. Wojciecha podległe Archidiecezji Gnieźnieńskiej, które przez ponad sto lat było zalążkiem cywilizacyjnym dla tego regionu. Można tu zatem stwierdzić, że po ośmiuset latach, przynajmniej poprzez zapis fotograficzny, została odświeżona pamięć o tej dawnej, sięgającej aż do granic dzisiejszego Berlina, zapomnianej piastowskiej domenie. Innymi godnymi zainteresowania obiektami romańskimi są również mało znane zabytki z okolic samego Kalisza - wiejskie kościoły w Kotłowie, Kościelcu, Dzierzbinie i Kościelnej Wsi - będące obok archeologicznych reliktów kolegiaty p.w. św. Pawła na Zawodziu, najstarszymi kamiennymi świątyniami na Ziemi Kaliskiej. Tworzone obecnie w całej Europie połączenia lokalnych szlaków kulturowych w jeden paneuropejski system promocyjny utrwalą zapewne pamięć o wszystkich prezentowanych tutaj budowlach stanowiących o dumie i tysiącletniej historii naszego narodu i kraju.

Powrót do podstrony: Ekspozycje czasowe